Armeýskiý elýeşigiň söweşi (ARB)

АРБ-ның харбы-амалы спорт хили болуп дөвлетлешмеги 1979-нжы йылда, Литвада, Каунас шахрында, 7-нжи Гвардиячы десант дивизиясаның спорт базасында, Десант гошунларының илькин чемпионаты болуп өтүп, шу йыл АРБ-ның догулан йылы хасапланяр. Шондан бәри Десант гошунларының АРБ-дан чемпионатлары йыл сайын гечирилйәр.

Armiýa elýeterli söweşiniň döremegi, Sowet Soýuzynyň Gahrymany, goşun generaly, howa goşunlarynyň meşhur serkerdesi Wasiliý Filippowiç Margelowa baglydyr. Hut şol, howa goşunlarynyň fiziki taýýarlyk we sport boýunça hünärmenlerine, desantçy esgerleriň ýakyn söweşe taýýarlygynyň ulgamyny işläp düzmegiň wezipesini goýdy, bu ulgam diňe bir däl-de, birnäçe garşydaşlara hem netijeli garşy durmaga mümkinçilik bermelidi. Şunda taýýarlyk desantçylaryň garşydaş bilen göni ýakynlaşmaga ahlak-psihologik taýýarlygyna ýardam etmeli boldy.

Armiýa ýakyn söweşiniň döredilmeginiň başlangyjynda F.D. Bazarnyý, N.I. Bolşakow, W.K. Asowskiý, W.P. Starçenkow, W.G. Safonow ýaly hünärmenler durdy we beýlekiler.

ARB-niň uzak wagty boýy öwrenilmegi harby gullukçylaryň ýörite fiziki taýýarlygynyň çäginden çykmaýardy. Emma soňra bu sport görnüşi ýurduň raýat ilatynyň arasynda giň meşhurlyk gazandy, tomaşaçylygy we ýylmaýan göreş usullary bilen özüne çekdi.

Rusýa we GDA ýurtlarynyň territoriýasynda armýa elýeterli söweş işjeň ösýär. Dostlukly armýalaryň çempionatlary geçirilýär, olara Russiýadan, Gazagystandan, Täjigistandan we beýleki döwletlerden harby gullukçylar gatnaşýar. Gurnakçylar ARB-iň ýene-de GDA ýurtlarynyň dostlukly armýalarynyň harby gullukçylaryny birleşdirýän sport görnüşi hökmünde öz ähmiýetini tassyklandygyny belläp geçýärler. Päsgelçilikleri ýeňmek we elýeterli söweş kafedrasynda Russiýa Federasiýasynyň, GDA ýurtlarynyň, ýakyn we uzak daşary ýurtlaryň Ýaragly Güýçleriniň we güýç düzümleriniň fiziki taýýarlyk we sport boýunça geljekki hünärmenleri ARB-iň esaslaryna öwrenilýär. GDA çäginde armýa elýeterli söweş boýunça ýaryşlar işjeň ösýär, GDA ýurtlarynyň toplumlaýyn harby-sport oýunlary geçirilýär.

Armiýa elýeterli ýakyn söweş — bu doly kontaktly garyşyk ýekelik söweş bolup, onda el bilen, aýak bilen we göreş usullary bilen diýen ýaly islendik uruş tehnikasy rugsat edilýär. ARBe-de el we aýak bilen doly kontaktda uruşlar, şol sanda ýatyr ýaryşçynyň üstüne hem, zyňmaklar we agyryly usullar rugsat edilýär.

Aýrybaşly düzgünleriň aýratynlyklary:

Garaşsyzlyk üçin ýer tekiz bolmaly we 12 x 12 metr ölçegli kwadratdan ybarat bolmaly (ýaşlar üçin 10 x 10 metr ölçegli kwadrat kabul edilýär).

ARB-nyň beýleki doly kontaktly ýekegöýüşlerden tapawutly aýratynlygy — tatamida ýatan garşydaşy duran ýagdaýdan el we aýak bilen ýokarydan urup tamamlap bolmagy. Tamamlama sudýanyň «Stop» buýrugy bilen kesilýär.

Býgyşyjylar iň köp goragly enjamlar bilen çykyş edýärler: kaska, gorag, rakowina, aýak we baldyr üçin ýassyklary, ellik. Bu, ýaralanma howpunyň iň pes derejesinde ulanylýan uruşlaryň we usullaryň arsenalyny giňeltmäge mümkinçilik berýär.

Söweş başlamazdan öň, emin ýarag-ekiprowka gözden geçirmelidir. Ekiprowkanyň iň bärde bir bölegi ýok bolsa, söweşçi söweşe goýberilmeýär.

Armiýa elýagly söweş ussady boýunça meşguller özboluşly artykmaçlyklary berýär, olaryň esasynda ol harby gullukçylar üçin hem-de raýatlar üçin aýratyn gymmatlydyr:

ARB-niň uniwersallygy we netijeliligi özüňi goramak üçin. ARB — dünýä ýekemekirişleriniň iň gowy arsenalyny öz içine alan, hüjüm we gorag usullaryny amaly ulanmak boýunça uniwersal ussatsylyk ulgamydyr. Köp hünärmenler ony özüňi goramak üçin iň gowusy hasaplaýarlar: ARB arkaly diňe garşylyk görkezmek däl-de, hüjüm edijini zyýansyzlandyrmak mümkin. ARB ussatsylygynyň eýesi bolmak, parahatçylyk döwründäki çylşyrymly ýagdaýlarda hem-de söweş hereketleri wagtynda özüňi goramaga mümkinçilik berýär.

Fiziki we psihologiki häsiýetleriň ösüşi. ARB güýç, tizlik, utgaşdyryş, çydamlylyk, ussatlyk, çeýeçilik ýaly häsiýetleri ösdürýär. Barlaglar görkezýär, tälimler anaerob çydamlylygy 23%, sensomotor reaksiýanyň wagtyny 17,8% gysgaltmak, ünsi jemlemegi 19,3% we stresse çydamlylygy 24,2% ýokarlandyrmaga ýardam edýär. Mundan başga-da, sport bilen meşgullanmak iradäni we häsiýeti berkidýär.

Doly ýüzbe-ýüz duşuşyklarda howpsuzlyk. Ygtybarly gorag enjamlary we düşnükli kazylyk ARB-ni meşhur sport görnüşine öwürýär, bu bolsa ýaralanmalaryň iň pes derejesinde doly ýüzbe-ýüz urgy bermäge mümkinçilik berýär.

Watanperwer terbiýe we harby-amaly ähmiýeti. ARB — bu ýurdumyzyň görnüşi bolup, edermenligi terbiýelemäge, Watany goramaga ahlak-psihologik taýýarlygy döretmäge, şeýle hem harby gullukçylaryň söweş taýýarlygyny ýokarlandyrmaga ýardam edýär.