Самбо

Пешнигоҳҳо ба эҷоди самбо дар солҳои 1920-ум дар Иттиҳоди Шӯравӣ пайдо шуданд. Пешкаш мутахассисон вазифаи таҳияи системаи самараноки набардҳои дастбаст барои эҳтиёҷоти артиш ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, дастрас барои омӯзиши оммавӣ гузошта шуд. Дар асоси инзиботи нав беҳтарин техникаҳои намудҳои миллии кустии халқони ИҶШШ, инчунин дзюдои Япония ва кустии аврупоӣ гузошта шуданд.

Шахсони калидии ташаккули услуб Ваҳилий Ощепков, ки дзюдоеро мустақиман дар Япония аз Дзигоро Кано омӯхта буд, ва Виктор Спиридонов, ки системаеро бар асоси таҳлили осебҳо ва самаранокии қабулҳо инкишоф медод, шуданд. Андозаҳои онҳо аз ҷониби Анатолий Харлампиев систематизатсия шуданд, ки бисёр дар кишвар сафар мекард ва маълумоти фолклорӣ дар бораи намудҳои маҳаллии кӯшиш ҷамъ мекард.

Санаи расмии таваллуди самбо соли 1938 ҳисоб мешавад, вақте ки Комитети Ҳамаиттиҳодии умури варзиш ва варзиши ҷисмонӣ қарори рушди кустии озод (самбо)-ро содир кард. Дар солҳои пас аз ҷанг намуди варзиш берун аз ИҶШШ паҳн шуд. Дар солҳои 1970-ум тақсимшавӣ ба самтҳои варзишӣ ва ҷангӣ ташаккул ёфт.

Дар соли 1985 Федератсияи байналмилалии ҳавскороти самбо (FIAS) таъсис дода шуд, ки бо пешбурди инзибот дар арсаи ҷаҳонӣ машғул шуд. Дар солҳои 2000-ум самбо шинохти муваққатии Кумитаи байналмилалии олимпироӣро ба даст овард. Имрӯз федератсия қаҳрамониҳои ҷаҳон ва қитъаҳоро, аз ҷумла бозиҳои санъатҳои ҷангҳои Осиё ва Бозиҳои Аврупоӣ баргузор мекунад, ки талош мекунад ба барномаи доимии Олимпиада дохил шавад.

Самбо анъанавӣ дар системаи тарбияи ҷисмонии кишварҳои фазои пасошӯравӣ мавқеи пеширо дар бар мегирад. Дар Федератсияи Русия навъи варзиш мақоми сарвати миллӣ дорад ва дар сатҳи давлатӣ дастгирӣ мешавад.

Марҳилаҳои калидии рушд:

1. Солҳои 1940–1950: Ҷорӣ кардани самбо дар барномаи тайёркунии сохторҳои қувваӣ ва артиш.
2. Солҳои 1960–1980: Ҳукмронӣи варзишгарони шӯравӣ дар арсаи байналмилалӣ, эҷоди мактабҳо дар ҷумҳуриҳои иттиҳодӣ.
3. Солҳои 1990 – замони ҳозира: Фаъолияти федератсияҳои миллӣ дар давлатҳои мустақил, баргузории мусобиқаҳои тиҷоратӣ.

Варзишгарон аз Русия, Беларус, Қазоқистон, Гурҷистон ва дигар кишварҳои минтақа мунтазам медалҳои тиллоии қаҳормаҷлиҳои ҷаҳонро ба даст меоранд. Экосистемаи «ПроБои» воситаҳоеро барои автоматикунонии кори федератсияҳо ва клубҳо пешниҳод мекунад, ки раванди сабти номи иштирокчиён ва нигоҳдории ҳуҷҷатҳои мусобиқавиро содда мегардонад.

Мусобиқотҳо бо стандарҳои Федератсияи байналмилалии самбо (FIAS) танзим мешаванд.

Формати даргирӣ:

1. Саҳна: Татамии аз 9x9 то 12x12 метр.
2. Вақт: 5 дақиқаи вақти тоза барои варзишгарони калонсолон.
3. Эҷодкорӣ: Куртаи сурх ё кабуд, шортҳои ҳамон ранг, кафшҳои нарм хос (самбовкаҳо), ҳифзи пушт.

Арзёбии амалҳо:

1. Ғалабаи тоза: Партов ба пос бо амплитуда ё қабули болевии тез.
2. Ғалаба бо очкоҳо: Барои партовҳо, баргардонҳо ва нигоҳдорӣҳо.
3. Бартарии: Фарқи 12 очко дар самбои варзишӣ.

Амалҳои манъӣ (Самбои варзишӣ):

1. Захмҳои дастӣ ва пойӣ.
2. Қабулҳои хонураккунанда.
3. Болевиҳо ба устухони миё ва гардан.
4. Гирифтанҳои ангуштҳо ва гӯшҳо.

Дар самбои ҷангӣ захмҳо ва хонураккуниҳо бо вуҷуди эҷодкории ҳифзӣ иловагӣ (духтурча, дастпӯшакҳо, сипарҳо) иҷозат дода мешаванд.

Самбо хусусиятҳои баланди самаранокии амалӣ ва гуногунии пойгоҳи техникиро доро аст.

Рушди ҷисмонӣ:

1. Рушди қувваи таркишӣ ва тобиши суръатӣ.
2. Пасткунии дастгоҳи пайвасткунанда ва мушакҳои тамоми бадан.
3. Таълими афтидани бехатар ва гурӯҳкунӣ.

Ҷанбаи равонӣ:

1. Парвариши қатъият ва қобилияти амал дар тамос.
2. Рушди тафаккури тактикӣ дар вазъияти динамикӣ.
3. Махоратҳои худдифоӣ дар шароити воқеӣ.